Proxecto MONTES E ABELLAS

A Agrupación Apícola de Galicia, a través do seu proxecto “O valor forestal das abellas para un ecosistema en harmonía”, foi unha das entidades beneficiarias do Plan Social ENCE 2024.

O obxectivo principal desta iniciativa é crear un espazo de difusión dirixido a concienciar á poboación sobre a relevancia das abellas e da apicultura nos ecosistemas forestais, destacando o seu papel esencial na polinización, o seu impacto positivo no medio ambiente e a forma na que contribúen á saúde e á sustentabilidade dos montes.

Esta sensibilización realizarase mediante a elaboración de vídeos curtos con carácter divulgativo. Ao promover a conservación das abellas preténdese favorecer un equilibrio natural beneficioso tanto para a flora como para a fauna, asegurando a biodiversidade e a sustentabilidade dos ecosistemas forestais.

Así mesmo, búscase impulsar o aproveitamento apícola dos montes e fomentar a apicultura como actividade beneficiosa para as masas forestais. Ademais, elaborouse a guía técnica “Montes e Abellas”, destinada a servir como ferramenta para xestores forestais, comunidades de montes e outros axentes, co fin de apoiar unha xestión forestal compatible e favorecedora da apicultura e dos polinizadores.

Este tipo de proxecto non só promove a conservación das abellas e das masas forestais, senón que tamén reforza o sentido de comunidade e a conciencia colectiva sobre o valor dos polinizadores en xeral, e das abellas en particular, promovendo a apicultura e a mellora da saúde forestal.

Aliñamento con estratexias e políticas ambientais

O proxecto enmárcase dentro da Estratexia de Biodiversidade da Unión Europea e da Estratexia Nacional para a Conservación dos Polinizadores, posto que o seu obxectivo principal —concienciar a poboación sobre a importancia das abellas e da apicultura nos ecosistemas— contribúe directamente á aplicación das ditas estratexias.

En concreto, o proxecto cumpre cos seguintes obxectivos establecidos pola Estratexia Nacional:

• Conservar as especies polinizadoras ameazadas e os seus hábitats.
• Promover hábitats favorables para os polinizadores.
• Mellorar a xestión dos polinizadores e reducir os riscos derivados de pragas, patóxenos e especies invasoras.
• Reducir o risco asociado ao uso de produtos fitosanitarios sobre os polinizadores.
• Apoiar a investigación e a mellora do coñecemento científico.
• Garantir o acceso á información e divulgar a importancia dos polinizadores.

Contribución á Política de Sostibilidade de ENCE

O proxecto tamén se aliña cos principios e compromisos incluídos na Política de Sostibilidade de ENCE, dado que:

• Contribúe á loita e á adaptación fronte ao cambio climático.

A iniciativa pon en valor o papel dos polinizadores, e das abellas en particular, no mantemento da biodiversidade e na saúde das masas forestais. Estas dependen da polinización para preservar a súa diversidade e produtividade, polo que o proxecto incide directamente na súa conservación.

• Impulsa a transición cara a unha economía circular.

A apicultura é unha actividade clave para a fixación de poboación no rural, xa que permite diversificar as fontes de ingresos. Nos concellos implicados existe actividade apícola, pero o incremento do número de apicultores e/ou colmeas xeraría beneficios socioeconómicos e ambientais adicionais. Ademais, os produtos da colmea —como mel ou cera— poden ser obtidos e utilizados de maneira sostible.

• Contribúe á protección fronte aos incendios forestais.

A apicultura é unha actividade estreitamente vinculada ao sector forestal, polo que a presenza de colmeas en produción nos montes contribúe á súa vixilancia e conservación. Isto tradúcese nunha diminución do risco de incendios e nun maior coidado do territorio.

• Contribúe á protección e mellora do medio natural e a biodiversidade.

A apicultura favorece a biodiversidade e a saúde dos ecosistemas forestais. As abellas son responsables de máis do 80% dos servizos de polinización, polo que desempeñan un papel indispensable na conservación da diversidade biolóxica. Pola súa banda, os bosques proporcionan refuxio e recursos —como néctar e pole— ás abellas. Esta relación simbiótica non só beneficia a flora e a fauna, senón que tamén contribúe á produción de alimentos e á regulación climática.

Contribución á PAC

Adicionalmente, o proxecto contribúe aos obxectivos xerais da Política Agraria Común (PAC):

• Fomentar un sector intelixente, resiliente e diversificado que garanta a seguridade alimentaria.
• Intensificar o coidado do medio ambiente e a acción climática, contribuíndo ao cumprimento dos obxectivos ambientais e climáticos da Unión Europea.
• Fortalecer o tecido socioeconómico das zonas rurais.

O proxecto promove tamén o coñecemento e a innovación no sector, constituíndo unha iniciativa pioneira na área. A cooperación entre diferentes axentes permitirá fortalecer tanto o sector apícola como as masas forestais e poñer de manifesto a importancia de ambos nos municipios participantes.

Importancia desta iniciativa

Este proxecto resulta de vital importancia, xa que fomentar a incorporación de novas persoas ao sector da apicultura favorece a aparición dunha relación simbiótica entre as abellas e as masas forestais, garantindo o coidado de ambas. Ao mesmo tempo, esta actividade contribúe á creación de emprego, ao desenvolvemento dunha economía circular e á fixación de poboación no rural. Con todo isto, contribúese tamén á redución dos efectos do cambio climático, pois tanto as abellas como os ecosistemas forestais desempeñan un papel clave na súa mitigación.

A apicultura pode converterse nunha fonte de ingresos para numerosas comunidades, promovendo prácticas sostibles e o coidado do medio ambiente. A implicación de máis persoas na actividade apícola permite aumentar a conciencia social sobre a importancia das abellas e o seu impacto positivo nos municipios de Pontevedra, Poio e Marín. Ademais, en Galicia a apicultura pode desenvolverse de forma profesional ou como complemento de renda, e dado o carácter minifundista do territorio, a combinación de distintas actividades permite acadar ingresos suficientes para manter unha vida digna no rural.

A situación actual da apicultura galega

Porén, malia as oportunidades que presenta, a apicultura galega atravesa actualmente un profundo período de crise, cuxas consecuencias son difíciles de prever. Entre as súas causas destacan a dificultade para combater determinadas enfermidades —como a varroose, a loque ou o nosema—, o impacto da vespa asiática e os efectos do cambio climático tanto sobre a actividade como sobre a fenoloxía das plantas que proporcionan os recursos alimentarios.

Estas circunstancias están a provocar efectos graves, cun aumento significativo da mortalidade das colmeas e un crecemento do abandono da actividade apícola.

Presentación da Guía aos apicultores e xestores forestais

Descargar a Guía